2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca araç sahibi, kural olarak “işleten” sıfatıyla maddi hasarlı kazalardan kusursuz sorumlu (tehlike sorumluluğu) tutulur. Ancak aracın uzun süreli kiralanması veya mülkiyetin fiilen devri gibi durumlarda bu sorumluluk yer değiştirebilir.
Bu makalede; değer kaybı, ikame araç bedeli ve kiralık araçlardaki sorumluluk sınırları güncel Yargıtay ve BAM kararlarıyla temellendirilmiştir.
Yazının İçeriği
- Araba Benim Üzerime Ama Kazayı Başkası Yaptı, Kim Sorumlu Olur?
- Araç Sahibi Trafik Kazasında Ne Kadar Sorumludur?
- Maddi Hasarlı Trafik Kazalarında Araç İşleten Sıfatı ve Sorumluluğun Kapsamı
- Maddi Hasarlı Kazalarda Yargıtay Kararları Işığında Maddi Hasar ve Değer Kaybı
- Kiralık Araçlarda Araç Sahibinin Sorumluluğu Nedir?
- Trafik Kazalarında Araba Sahibinin Sorumluluktan Kurtulduğu Haller Nelerdir?
- Trafik Kazalarında Rücu İlişkisi: Kim Kime Öder?
- Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Araba Benim Üzerime Ama Kazayı Başkası Yaptı, Kim Sorumlu Olur?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 85. maddesi uyarınca, bir aracın işletilmesi zarara yol açarsa, o aracın “işleteni” bu zarardan sorumlu olur. Kanun önünde araç sahibi, aksi ispat edilmedikçe “işleten” kabul edilir. Dolayısıyla, kazayı yapan kişi (sürücü) ile birlikte siz de araç sahibi olarak zarar görene karşı müştereken ve müteselsilen (birlikte) sorumlu olursunuz.
- Sürücünün Kusuru: İşleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur (KTK m. 85/son). Yani sürücü %100 kusurluysa, siz de araç sahibi olarak bu kusurun sonuçlarından tam sorumlu tutulursunuz.
- İstisna (Uzun Süreli Kiralama): Eğer aracınızı 1 yıl veya daha uzun süreli bir sözleşmeyle (operasyonel kiralama) başkasına verdiyseniz ve bu durumu ispat edebiliyorsanız, “işleten” sıfatınız sona erebilir ve sorumluluktan kurtulabilirsiniz.
Araç Sahibi Trafik Kazasında Ne Kadar Sorumludur?
Araç sahibinin sorumluluğu hukuken bir “tehlike sorumluluğu” (kusursuz sorumluluk) türüdür. Yani kazada sizin şahsi bir kusurunuz olmasa bile, aracın yarattığı tehlike nedeniyle sorumlu tutulursunuz.
Sorumluluğunuzun sınırı şu şekildedir:
- Zarar Kalemleri: Maddi hasarlı kazalarda; aracın onarım bedeli, kaza nedeniyle oluşan değer kaybı ve aracın tamir süresince kullanılamamasından doğan ikame araç bedelinden sorumlu olursunuz.
- Gerçek Zarar İlkesi: Sorumluluğunuz, meydana gelen “gerçek zarar” ile sınırlıdır. Yargıtay uygulamalarına göre, aracın kaza tarihindeki rayiç değeri ile onarılmış hali arasındaki fark (değer kaybı) bu kapsamdadır.
- Kurtuluş Kanıtı: Eğer kazanın; mücbir sebep (deprem, sel vb.), zarar görenin ağır kusuru veya üçüncü bir kişinin ağır kusuru nedeniyle meydana geldiğini ispat ederseniz sorumluluktan kurtulabilirsiniz (KTK m. 86/1).
Maddi Hasarlı Trafik Kazalarında Araç İşleten Sıfatı ve Sorumluluğun Kapsamı
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m. 85/1 uyarınca, bir motorlu aracın işletilmesi bir zarara yol açarsa, araç işleteni bu zarardan sorumludur. Bu, hukukta “tehlike sorumluluğu” olarak tanımlanan bir kusursuz sorumluluk türüdür. Yani araç sahibi, kazada bizzat kusurlu olmasa dahi, aracın yarattığı riskten dolayı sorumlu tutulur.
İşleten sıfatının belirlenmesinde trafik sicilindeki kayıt esastır; ancak fiili durum bu kaydın önüne geçebilir. İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin (2024/179 E., 2025/601 K.) vurguladığı üzere:
“İşleten sıfatı trafik sicilindeki malik ile fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarına göre belirlenmektedir.”
Maddi Hasarlı Kazalarda Yargıtay Kararları Işığında Maddi Hasar ve Değer Kaybı
Maddi hasarlı bir kazada işleten, sadece onarım bedelinden değil, aracın piyasa değerindeki düşüşten de sorumludur.
Değer Kaybı ve İkame Araç Bedeli
Yargıtay, gerçek zararın tazminini esas alır. Değer kaybı, aracın kaza tarihindeki rayiç değeri ile onarılmış hali arasındaki farktır.
İstanbul BAM 8. Hukuk Dairesi (2022/847 E., 2025/1843 K.) kararında tazminat hesabını şu örnekle somutlaştırmıştır:
“Davacının aracının kaza tarihindeki rayiç değeri $380.000,00$ TL, onarım sonrası değeri $350.000,00$ TL kabul edilerek bakiye $27.650,00$ TL’nin (ve ilgili masrafların) tahsiline hükmedilmiştir.”
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi (2014/8704 E., 2014/10522 K.) ise ikame araç (kazanç kaybı) bedeline dair şu ayrımı yapar:
“Araç hasarı ve değer kaybı gerçek zarar kapsamındadır; ancak tamir süresince kullanılamama nedeniyle meydana gelen kazanç kaybı dolaylı zararlardandır.”
Hemen İletişime Geç
Kiralık Araçlarda Araç Sahibinin Sorumluluğu Nedir?
Kiralık bir araçla kaza yapıldığında, “işleten” kimdir sorusu kiralamanın süresine göre yanıtlanır.
Uzun Süreli (Operasyonel) Kiralama
Eğer araç 1 yıl veya daha uzun süreli (bazı yerel mahkemelere göre 30 gün üstü) kiralanmışsa, araç sahibinin (kiralama şirketi) sorumluluğu sona erer. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi (2014/21987 E., 2017/4056 K.) bu durumu şöyle netleştirmiştir:
“Uzun süreli kiralama yoluyla aracı işletenin kiracı olduğu sabit olduğundan, araç maliki hakkında açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerekir.”
Kısa Süreli Kiralama
Günlük veya haftalık kiralamalarda fiili hakimiyet malikte kalır. Bakırköy 5. ATM (2017/932 E., 2019/1383 K.) kararında, 5 günlük kiralamada araç sahibinin “işleten” sıfatıyla sorumlu kalmaya devam edeceğine hükmetmiştir.
Trafik Kazalarında Araba Sahibinin Sorumluluktan Kurtulduğu Haller Nelerdir?
Araç sahibi (işleten), KTK m. 86/1 uyarınca belirli şartları ispat ederek tazminat ödemekten kurtulabilir. Bu haller şunlardır:
- Mücbir Sebep: (Deprem, sel gibi öngörülemez olaylar).
- Zarar Görenin Ağır Kusuru: (Yayanın otobana aniden atlaması vb.).
- Üçüncü Kişinin Ağır Kusuru.
Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi (2021/306 E., 2022/731 K.) bu durumu şöyle özetler:
“İşleten, kendisinin veya yardımcılarının kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın… kazanın üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.”
Trafik Kazalarında Rücu İlişkisi: Kim Kime Öder?
Araç sahibi, ödediği tazminatı sürücüye rücu edebilir. Ayrıca sigorta şirketleri de belirli ihlallerde araç sahibine rücu hakkına sahiptir:
Sigorta şirketinin rücu etmesi:
- Ehliyetsiz Kullanım: Sürücünün ehliyetinin olmaması.
- Alkol Etkisi: Kazanın münhasıran alkolden kaynaklanması.
- Olay Yerini Terk: Bakırköy 1. ATM (2021/14 E., 2023/195 K.) uyarınca, kaza yerini terk eden sürücünün sigortalısına rücu imkanı doğmaktadır.
Hemen İletişime Geç
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Maddi hasara yol açan rafik kazaları ile ilgili sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Arabayı tamirciye bıraktım, tamirci kaza yaparsa kim sorumlu?
Eğer araç tamir edilmek üzere teslim edilmişse, işleten sıfatı geçici olarak tamirhaneye geçer. Ancak Yargıtay bazı durumlarda malikin tehlike sorumluluğunun devam ettiğine karar verebilmektedir.
Araç değer kaybını kimden isteyebilirim?
Zarara neden olan aracın sürücüsünden, işleteninden (sahibi) veya aracın Trafik Sigortası’ndan (ZMSS) talep edebilirsiniz.
