Evlenmeden Önce Alınan Eve Aile Şerhi Konulabilir Mi?

Evet, evlenmeden önce alınan eve aile konutu şerhi konulabilir. 

Evlilik öncesinde edinilen bir taşınmaz, eşlerin evlendikten sonra birlikte yaşamaya başladığı ortak konut haline geldiği anda aile konutu niteliği kazanır ve bu niteliğin kazanılmasıyla birlikte Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi kapsamındaki hukuki korumalardan yararlanmak mümkün hale gelir. 

Başka bir ifadeyle, taşınmazın ne zaman satın alındığı değil, evlilik birliği içinde fiilen ve düzenli olarak ortak yaşam alanı olarak kullanılıp kullanılmadığı belirleyicidir. Eşlerin günlük yaşamlarını birlikte sürdürdüğü konut üzerine malik olmayan eş tarafından diğer eşin rızası aranmaksızın tapu müdürlüğüne başvurularak aile konutu şerhi işletilebilir.

Hangi Hallerde Aile Konutu Şerhi Konulur?

Aile konutu şerhi konulabilmesi için aşağıdaki koşulların sağlanması gerekmektedir:

• Geçerli bir evlilik birliği bulunmalıdır. Taraflar arasında resmi ve hukuken geçerli bir evlilik bağı mevcut olmalıdır. Evli olmayan çiftlerin birlikte yaşadığı konutlar bu kapsama girmez.
• Konut fiilen ve düzenli olarak kullanılmalıdır. Eşlerin günlük yaşamlarını birlikte sürdürdüğü, sosyal ve ekonomik yaşamlarının merkezini oluşturan konut olması gerekir. Yalnızca zaman zaman kullanılan yazlık veya ikinci konutlar aile konutu sayılmaz.
• Taşınmaz tapuya tescil edilmiş olmalıdır. Şerh konulacak konutun tapuda kayıtlı bir taşınmaz olması zorunludur. Kiralık konutlara tapu şerhi konulamaz.
• Taşınmaz eşlerden birine ait olmalıdır. Malik olmayan eş, diğer eşin rızasına gerek olmaksızın şerh başvurusunda bulunabilir.
• Tek bir konut aile konutu sayılır. Kural olarak birden fazla taşınmaz aynı anda aile konutu niteliği taşıyamaz; korumadan yalnızca bir konut yararlanır.
• Boşanma davası veya evi terk şerhi engellemez. Boşanma davasının açılmış olması ya da eşlerden birinin evi terk etmiş olması konutun aile konutu vasfını sona erdirmez; boşanma kararının kesinleşmesine kadar şerh konulabilir ve mevcut şerh geçerliliğini korur.
• Şerh kurucu değil, açıklayıcı niteliktedir.

Evlilik Öncesi Alınan Eve Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur?

Evlilik öncesinde alınan konut için şerh başvurusunda izlenmesi gereken adımlar şu şekildedir:

1. Gerekli belgeleri toplayın: Başvuru öncesinde muhtarlıktan aile konutu belgesi, nüfus kayıt örneği, tapu senedi ve kimlik belgesi gibi zorunlu evraklar hazırlanmalıdır.
2. E-Devlet üzerinden randevu alın: Tapu müdürlüğüne gitmeden önce e-Devlet sistemi üzerinden tapu randevusu oluşturulması gerekmektedir.
3. Tapu müdürlüğüne başvurun: Hazırlanan belgelerle birlikte konutun bulunduğu yerdeki tapu müdürlüğüne gidilerek aile konutu şerhi talep dilekçesi sunulur. Bu başvuru için malik olan eşin rızası aranmaz, malik olmayan eş tek başına başvurabilir.
4. Alternatif olarak e-Devlet üzerinden başvurun: Tapu müdürlüğüne gitmek zorunda kalmadan e-Devlet sistemine giriş yapılarak arama bölümüne “webtapu” yazılır. Ardından Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü/Web Tapu İşlemleri seçilerek gerekli belgeler sisteme yüklenir ve aile konutu şerhi başvurusu tamamlanır.
5. Başvuru sonucunu bekleyin: Belgeler eksiksiz sunulduğu takdirde tapu müdürlüğü aynı gün içinde olumlu ya da olumsuz karar verir. Eksiklik bulunması halinde giderilerek yeniden başvuru yapılabilir.
6. Reddedilirse dava yoluna başvurun: Tapu müdürlüğünün talebi reddetmesi durumunda (örneğin eşlerden birinin resmi ikametgah adresi farklı gösteriliyorsa) malik olmayan eş mahkemeye başvurarak aile konutu şerhi konulması davası açabilir. Mahkeme, dava süresince ihtiyati tedbir kararı da verebilir.
7. Türk Medeni Kanunu m. 194 uyarınca bir taşınmazın aile konutu sayılması için eşlerden hangisi adına kayıtlı olduğu veya hangi tarihte edinildiği yönünde bir kısıtlama yoktur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin E. 2024/800, K. 2024/7804 sayılı kararında bu husus açıkça vurgulanmıştır: …taşınmazın evlilik birliği kurulmadan önce edinilmiş olması, aile konutu niteliğine veya şerh konulmasına engel teşkil etmez.

Aile Konutu Şerhi İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Tapu müdürlüğüne yapılacak başvuruda aşağıdaki belgeler hazır bulundurulmalıdır:

• Başvuru dilekçesi: Tapu müdürlüğüne hitaben hazırlanmış, taşınmazın ada, parsel ve pafta bilgilerini içeren ve şerh talebini açıkça belirten imzalı dilekçe.
• Muhtarlıktan alınan aile konutu belgesi: Şerh koyduracak eşin, taşınmazın bulunduğu yerdeki muhtarlıktan her iki eşin de o konutta ikamet ettiğini gösteren yazı.
• Nüfus kayıt örneği: Eşlerin evli olduğunu kanıtlayan ve e-Devlet ya da nüfus müdürlüğünden temin edilebilen belge.
• Tapu senedi: Konutun eşlerden birine ait olduğunu gösteren tapu belgesi.
• Kimlik belgesi: Başvuruyu yapan eşe ait T.C. kimlik kartı veya pasaport ile fotokopisi ve vesikalık fotoğraf.
• İkametgah belgesi veya fatura kayıtları: Taşınmazın aile konutu olarak kullanıldığını destekleyen elektrik, su veya doğalgaz faturası gibi belgeler.

Evlenmeden Önce Alınan ve Aile Konutu Şerhi Konulan Ev Satılabilir Mi?

Evet, aile konutu şerhi konulan ev satılabilir ancak bunun için malik olmayan eşin de açık rızasının alınması zorunludur. 

Şerhin varlığı satışı tamamen engellemez, yalnızca tek taraflı satış işleminin önüne geçer. Malik olan eş, diğer eşin rızasını almadan tapuda satış işlemi gerçekleştiremez. Tapu müdürlüğü görevlisi de şerhi tespit ettiğinde diğer eşin rızası olmaksızın işlemi gerçekleştirmekten kaçınır.

Her iki eşin de rızasının bulunduğu durumlarda ise aile konutu şerhi satışa engel teşkil etmez ve taşınmaz üçüncü bir kişiye devredilebilir. Satış sonrasında şerh koyduran eşin icazet vermesi halinde de geçersiz olan satış işlemi geçerlilik kazanabilir.

“Evlenmeden Önce Alınan Ev Satılırsa” başlığıyla ele aldığımız içeriğe de göz atın!

Aile Konutu Şerhi Olan Ev Satılırsa Ne Olur?

Aile konutu şerhi olan bir ev, malik olmayan eşin rızası alınmadan satılırsa bu satış işlemi Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi gereğince geçersiz sayılır. 

Tapu kütüğüne işlenmiş olan şerh, üçüncü kişilerin iyi niyet iddiasını ortadan kaldırır. Zira tapu kayıtları herkese açık olduğundan alıcının taşınmazın aile konutu olduğunu bildiği kabul edilir.

Bu durumda rızası alınmayan eşin başvurabileceği hukuki yollar şunlardır:

• Tapu iptali ve tescil davası açılabilir: Rızası olmayan eş, satışın geçersizliğini tespit ettirmek ve taşınmazın eski malike iadesini sağlamak amacıyla tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu davada taşınmazı devralan üçüncü kişinin iyi niyetli olup olmadığının herhangi bir önemi bulunmamaktadır.
• Satış sonradan geçerli hale getirilebilir: Rızası alınmayan eş, satış işleminden sonra icazet verirse geçersiz olan satış işlemi geçerlilik kazanır. Benzer şekilde taşınmazın yeni maliki de rızası olmayan eşten icazet alarak işlemi geçerli kılabilir.
• Şerh olmasa dahi itiraz hakkı mevcuttur: Taşınmaz üzerinde aile konutu şerhi bulunmasa dahi malik olmayan eş, yapılan devir işlemine itiraz etme hakkına sahiptir. Ancak şerhin bulunmaması durumunda üçüncü kişinin iyi niyeti gündeme gelebileceğinden şerhin varlığı çok daha etkin bir koruma sağlar.

Boşanma Sonrası Aile Konutu Şerhi Geçerli Olur Mu?

Hayır, boşanma sonrasında aile konutu şerhi geçerliliğini yitirir. 

Aile konutu şerhinin varlığını sürdürebilmesi için eşler arasındaki evlilik birliğinin devam ediyor olması zorunludur. Boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte evlilik hukuken sona erer ve buna bağlı olarak aile konutu şerhi de kendiliğinden etkisini kaybeder. Boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte mülkiyet sahibi eş, kesinleşme şerhli kararı sunarak şerhin terkinini (kaldırılmasını) talep edebilir.

Boşanma sonrasında şerhin durumuna ilişkin bilinmesi gereken önemli hususlar şunlardır:

• Boşanma kararının kesinleşmesi şerhi sona erdirir. Yalnızca boşanma davasının açılmış olması şerhi ortadan kaldırmaz, boşanma kararının kesinleşmesi gerekmektedir. Dava devam ettiği sürece şerh geçerliliğini korur.
• Şerh tapu müdürlüğüne başvurularak kaldırılır. Mülkiyet hakkına sahip olan eş, kesinleşmiş boşanma kararını ve kesinleşme şerhini ilgili tapu müdürlüğüne ibraz ederek şerhin tek taraflı olarak kaldırılmasını talep edebilir.
• Kaldırılmazsa dava açılabilir. Boşanma kararı ve kesinleşme şerhi sunulmasına karşın şerh kaldırılmazsa malik olan eşin aile konutu şerhinin kaldırılması davası açması gerekir.
• Ölüm halinde de şerh sona erer. Evlilik birliğinin eşlerden birinin ölümüyle sona ermesi durumunda da şerh kendiliğinden etkisini yitirir. Bu halde ölüm belgesinin tapu müdürlüğüne ibraz edilmesiyle şerhin kaldırılması talep edilebilir.
• Boşanma sonrası şerh koydurulması mümkün değildir. Boşanma kararının kesinleşmesinin ardından evlilik hukuken sona erdiğinden taşınmaz artık aile konutu vasfını taşımaz ve yeni bir şerh konulması mümkün olmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Aile konutu şerhi uygulamada pek çok soruyu beraberinde getirmektedir. Aşağıda en sık sorulan soruları detaylı olarak cevapladık.

Aile konutu şerhi nedir?

Aile konutu şerhi, eşlerden birinin diğerinin rızası olmadan aile konutunu satmasını, devretmesini veya ipotek ettirmesini engelleyen ve tapu kütüğüne işlenen özel bir hukuki koruma mekanizmasıdır.

Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesiyle düzenlenen bu şerh, aile konutuna ilişkin korumaların üçüncü kişilerce tapuda görülebilir olmasını sağlar. Şerhin en büyük önemi, üçüncü kişilerin iyi niyet iddiasını ortadan kaldırarak malik olmayan eşe daha etkin bir koruma sunmasıdır.

2026 yılında aile konutu şerhi koydurma ücreti ne kadar?

Aile konutu şerhi koydurmak tamamen ücretsizdir. 

Harçlar Kanunu’na ekli tarifede bu işlem için herhangi bir harç öngörülmemiş olup ilgili genelge uyarınca şerh konulmasını talep eden eşten harç veya döner sermaye ücreti talep edilemez. Şerhin terkini yani kaldırılması işlemi de aynı şekilde herhangi bir ücrete tabi değildir.

Aile konutu şerhi için nereye başvurulur?

Aile konutu şerhi için konutun bulunduğu yerdeki tapu müdürlüğüne başvurulması gerekmektedir. 

Tapu müdürlüğüne gitmek istemeyen eşler, e-Devlet sistemi üzerinden web tapu aracılığıyla da başvurularını gerçekleştirebilir. 

Tapu müdürlüğünün talebi reddetmesi halinde ise aile mahkemesine başvurularak dava yoluyla şerh konulması talep edilebilir.

Aile konutu şerhi kaç yıl geçerlidir?

Aile konutu şerhi süreli bir şerh değildir, belirli bir yıl sınırı bulunmamaktadır. 

Evlilik birliği devam ettiği sürece şerh geçerliliğini korur ve herhangi bir sürenin geçmesiyle kendiliğinden etkisini kaybetmez. 

Evliliğin boşanma, ölüm, gaiplik kararı veya evliliğin iptali ile sona ermesi halinde şerh de geçerliliğini yitirir.

Aile konutu şerhi iptal edilebilir mi?

Evet, aile konutu şerhi belirli koşulların varlığı halinde iptal edilebilir. 

Eşlerin birlikte başvurması, malik olmayan eşin tek taraflı talebi, boşanma kararının kesinleşmesi veya eşlerden birinin vefatı gibi durumlarda şerh kaldırılabilir. 

Ancak şerh mahkeme kararıyla konulmuşsa kaldırılması için ayrıca aile konutu şerhinin terkini davası açılması zorunludur.

Aile konutu nedeniyle tapu iptali ve tescil davası nedir?

Aile konutu nedeniyle tapu iptali ve tescil davası, malik olmayan eşin rızası alınmaksızın yapılan tapu devirlerinin geçersiz kılınması için açılan davadır. 

Bu davada davacı rızası alınmayan eş, davalılar ise tapuda malik görünen eş ile taşınmazı devralan üçüncü kişidir. Taşınmazın bulunduğu yerdeki aile mahkemesinde açılır.

Aile konutu şerhi yoksa ev satılabilir mi?

Aile konutu şerhi olmayan bir ev tapuda üçüncü kişiye satılabilir ancak bu durum malik olmayan eşin itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. 

Şerh bulunmasa dahi malik olmayan eş, Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi kapsamında yapılan devir işlemine itiraz ederek taşınmazın eşine iadesini talep edebilir. Bununla birlikte şerhin bulunmaması halinde üçüncü kişinin iyi niyeti gündeme gelebileceğinden şerh konulmuş olması çok daha güçlü bir koruma sağlar.

Aile konutu şerhi olan eve haciz gelir mi?

Evet, aile konutu şerhi olan eve haciz gelebilir, şerhin varlığı haczedilmeyi tek başına engellemez. 

Ancak borç, ailenin ortak ihtiyaçları için değil de borçlu eşin kişisel harcamaları için alınmışsa diğer eş icra takibine itiraz ederek haczin kaldırılmasını talep edebilir. 

Yargıtay kararlarına göre aile konutu şerhi bulunan taşınmazın diğer eşin rızası olmadan haczedilmesi hakkaniyete aykırı kabul edilmekte ve bu nedenle itiraz yoluna başvurulması büyük önem taşımaktadır.