Avukat Tarafından Temsil Edilen Kişiye Ne Denir? Müvekkil Ne Demek?

Avukat tarafından temsil edilen kişiye “müvekkil” denir. Müvekkil, hukuki işini ya da davasını takip etmesi için bir avukata vekâlet veren gerçek veya tüzel kişidir. Avukatın müşterisi, avukatın savunduğu kişi ve avukata vekâlet veren kişi için kullanılan doğru hukuki terim de müvekkildir.

Bu yazıda müvekkilin ne demek olduğunu, kime müvekkil dendiğini, ceza davalarında kullanılan “müdafi” ve “sanık” gibi terimlerle farkını ve müvekkilin hak ve sorumluluklarını açıklıyoruz.

Müvekkil Ne Demek?

Müvekkil, Arapça kökenli bir kelimedir ve sözlük anlamıyla “birini kendine vekil eden, işini başkasına emanet eden kişi” demektir. Hukuk dilinde ise bir avukatla vekâlet ilişkisi kuran, yani avukata vekâletname vererek kendi adına işlem yapma yetkisi tanıyan kişiyi ifade eder.

Kısacası ilişkinin bir tarafında işini emanet eden müvekkil, diğer tarafında bu işi yürüten vekil (avukat) bulunur. Vekâletin nasıl verildiğini vekaletname nasıl çıkarılır yazımızda anlattık.

Müvekkil Kime Denir?

Avukata vekâlet veren herkes müvekkildir. Müvekkil olmak için davanın davacısı ya da davalısı olmak gerekmez; avukattan hukuki danışmanlık alan, sözleşme hazırlatan veya icra takibi yaptıran kişi de müvekkildir. Müvekkil;

1. Gerçek kişi olabilir: boşanma, trafik kazası, iş kazası veya miras davası olan bir vatandaş gibi.
2. Tüzel kişi olabilir: şirketler, dernekler, vakıflar gibi.
3. Kamu kurumu olabilir: belediyeler ve diğer kamu tüzel kişileri de avukatlar aracılığıyla temsil edilir.
4. Ceza davasının tarafı olabilir: şüpheli, sanık veya suçtan zarar gören (müşteki, katılan) kişi.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun birçok maddesinde “müvekkil” kelimesi açıkça geçer. Kanunda zaman zaman aynı anlamda “iş sahibi” ifadesi de kullanılır (örneğin m.164). Uygulamada “vekil eden” ifadesi de görülür.

Avukatın Müşterisine Ne Denir?

Avukatın müşterisine de müvekkil denir. Avukatlık bir ticari faaliyet değil, kamu hizmeti niteliğinde serbest bir meslek olduğu için hukuk dilinde “müşteri” kelimesi yerine müvekkil kullanılır. Bu yüzden “avukatların müşterilerine ne denir” sorusunun cevabı da müvekkildir.

Avukatın Savunduğu Kişiye Ne Denir?

Avukatın savunduğu kişi de onun müvekkilidir. Ancak ceza davalarında bazı ek terimler kullanılır. Hangi terimin kimi anlattığı aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Terim	Kimi ifade eder?
Müvekkil	Avukata vekâlet veren, avukat tarafından temsil edilen kişi
Vekil	Müvekkil adına iş gören kişi; hukuk davalarında avukat
Müdafi	Ceza davasında şüpheli veya sanığı savunan avukat
Şüpheli	Soruşturma aşamasında hakkında suç şüphesi bulunan kişi
Sanık	Hakkında kamu davası açılmış (kovuşturma aşamasındaki) kişi
Katılan vekili	Ceza davasına katılan suçtan zarar göreni temsil eden avukat

Yani ceza davasında avukat “müdafi” olarak görev yapar; savunduğu şüpheli veya sanık ise yine onun müvekkilidir. Müdafinin dosyayı inceleme yetkisini CMK madde 153 yazımızda inceledik.

Müvekkilin Hak ve Sorumlulukları Nelerdir?

Avukat tarafından temsil edilen kişi, yani müvekkil, şu hak ve sorumluluklara sahiptir:

1. Avukatını serbestçe seçme hakkı: Müvekkil, kendisini temsil edecek avukatı özgürce belirleyebilir ve gerektiğinde değiştirebilir.
2. Bilgi alma hakkı: Müvekkil, işin her aşamasında avukatından yürütülen işlemler hakkında bilgi isteyebilir.
3. Sır saklama yükümlülüğünden yararlanma: Avukat, müvekkilinin kendisine anlattıklarını ve mesleği sırasında öğrendiklerini açıklayamaz (Avukatlık Kanunu m.36).
4. Vekâletten azletme hakkı: Müvekkil, gerekli gördüğünde avukatının vekâletini sona erdirebilir. Haklı bir sebep olmadan azilde ücretle ilgili sonuçlar doğabileceğini unutmamak gerekir.
5. Doğru bilgi verme sorumluluğu: Müvekkil, avukatına işle ilgili bilgileri eksiksiz ve doğru biçimde aktarmalıdır.
6. Vekâlet ücreti ödeme yükümlülüğü: Müvekkil, avukatlık sözleşmesinde kararlaştırılan ücreti öder. Davanın sonunda karşı tarafa yüklenen vekâlet ücreti ise avukata aittir; ayrıntılar için karşı vekalet ücreti nedir yazımıza bakabilirsiniz.
7. Dava masraflarını karşılama sorumluluğu: Harç, gider avansı, bilirkişi ücreti gibi yargılama masrafları kural olarak müvekkil tarafından karşılanır.

Avukat Tutmanın Müvekkile Sağladıkları

1. Hukuki bilgi ve deneyim: Avukat, usul kurallarını, süreleri ve delil yükümlülüklerini bilerek işi yürütür; hak kaybına yol açabilecek hataların önüne geçilir.
2. Önleyici danışmanlık: Uyuşmazlık çıkmadan alınan hukuki destek, ileride doğabilecek sorunları azaltabilir.
3. Belgelere erişim: Avukat, müvekkilinin hakkını savunmak için gerekli bilgi ve belgeleri ilgili kurumlardan isteyebilir.
4. Zaman kazancı: Müvekkilin her işlem için adliyeye gitmesi gerekmez; duruşmaların ve yazışmaların takibini avukat üstlenir.
5. Objektif değerlendirme: Duygusal olarak etkilendiğiniz bir süreçte avukat, olayı tarafsız bir gözle değerlendirebilir.

Avukatla Temsil Zorunlu Mudur?

Hayır. Türkiye’de genel kural olarak avukatla temsil zorunlu değildir. Dava ehliyetine sahip herkes davasını bizzat takip edebilir. Bir kişi davasını vekil aracılığıyla takip etmek isterse, vekilin kural olarak baroya kayıtlı bir avukat olması gerekir. Avukat olmayan birinin başkası adına dava takip etmesi dava şartı eksikliği sayılır ve davanın usulden reddine yol açabilir.

Ceza davalarında zorunlu müdafi: Şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında müdafi yardımından yararlanabilir. Şüpheli veya sanık çocuksa, kendisini savunamayacak derecede malulse, sağır veya dilsizse ya da alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan yargılanıyorsa, istemi aranmaksızın müdafi atanır (CMK m.150).

Sıkça Sorulan Sorular

Avukat tarafından temsil edilen kişiye ne denir?

Avukat tarafından temsil edilen kişiye müvekkil denir.

Müvekkil nedir?

Müvekkil, bir işini veya davasını takip etmesi için avukata vekâlet veren kişidir. Avukat ise müvekkilinin vekilidir.

Müvekkil ile vekil arasındaki fark nedir?

Müvekkil işini emanet eden kişidir; vekil ise bu işi müvekkil adına yürüten kişidir. Avukatlık ilişkisinde vekil avukattır.

Avukatın müşterisine neden müşteri denmez?

Avukatlık kamu hizmeti niteliğinde serbest bir meslektir ve avukatın iş ilişkisi ticari alışveriş değil vekâlet ilişkisidir. Bu nedenle hukuk dilinde “müşteri” yerine “müvekkil” terimi kullanılır.

Ceza davasında avukata ne denir?

Ceza davasında şüpheli veya sanığı savunan avukata müdafi denir. Suçtan zarar göreni temsil eden avukat ise katılan vekili veya müşteki vekili olarak anılır.