Alkollü Sürücünün Yaptığı Kazada Sigorta Öder Mi?
Evet, alkollü sürücünün yaptığı kazada zorunlu trafik sigortası karşı tarafın zararını öder. Üçüncü kişilerin maddi ve bedensel zararları poliçe limitleri dahilinde eksiksiz karşılanır. Sürücünün alkollü olması, zarar gören üçüncü kişilerin tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.
Ancak sigorta şirketi ödediği tazminatı daha sonra kendi poliçe sahibinden (işletenden) geri isteyebilir. Hukukta buna rücu denir.
Alkollü sürücünün kendi aracındaki hasarı ise trafik sigortası hiçbir koşulda ödemez. Bu hasar için kasko poliçesine bakılır. Kaskoda hasarın ödenmesi, kazanın münhasıran (yalnızca) alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğine bağlıdır.
| Zarar Kalemi | Hangi Sigorta Kapsar? | Sigorta Öder mi? | Rücu Durumu (Geri İsteme) |
|---|---|---|---|
| Karşı tarafın araç hasarı ve değer kaybı | Zorunlu Trafik Sigortası (ZMSS) | Evet, limitler dahilinde öder | Kaza münhasıran alkolden kaynaklanmışsa poliçe sahibine rücu eder |
| Karşı tarafın tedavi ve bedensel zararları | Zorunlu Trafik Sigortası (ZMSS) / SGK | Evet, eksiksiz karşılanır | Kaza münhasıran alkolden kaynaklanmışsa poliçe sahibine rücu eder |
| Alkollü sürücünün kendi araç hasarı | Kendi zorunlu trafik sigortası | Hayır, trafik sigortası kendi aracını karşılamaz | Rücu söz konusu değildir |
| Alkollü sürücünün kendi araç hasarı (kasko) | Kendi kasko sigortası | Kaza münhasıran alkolden kaynaklanmamışsa öder | Kural olarak ödenen hasar sigortalıdan geri istenemez |
| Alkollü sürücünün aracındaki yolcunun zararı | Zorunlu Trafik Sigortası (ZMSS) | Evet, hatır ve müterafik kusur indirimiyle öder | Münhasırlık varsa sigorta ettirene rücu edilebilir |
Önemli NoktalarYazının kısa özeti
- Alkollü sürücünün yaptığı kazada zorunlu trafik sigortası karşı tarafın zararını limitler dahilinde öder; sürücünün alkollü olması zarar görenin hakkını ortadan kaldırmaz.
- Sigorta şirketi ödediği tazminatı poliçe sahibine rücu edebilir; bunun için kazanın münhasıran alkolün etkisiyle gerçekleştiği ispatlanmalıdır ve rücu süresi 2 yıldır.
- Kasko kural olarak alkollü kazayı ödemez; ancak kaza karşı tarafın kusuruyla olmuşsa kasko ödemek zorundadır ve ispat yükü sigorta şirketindedir.
Alkollü Kazada Trafik Sigortası Karşı Tarafın Zararını Öder mi?
Evet. Zorunlu trafik sigortası, alkollü sürücünün çarptığı üçüncü kişilerin araç hasarını, değer kaybını, tedavi giderlerini ve ölüm/sakatlık tazminatlarını limitler dahilinde doğrudan öder.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 95/1. maddesine göre, sigorta sözleşmesinden veya kanundan doğan tazminat yükümlülüğünü kaldıran ya da azaltan hususlar zarar gören üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Bu düzenlemenin amacı, kazada zarar gören üçüncü kişilerin mağduriyetini engellemektir.
Sigorta şirketi ödediği parayı alkollü sürücüye rücu edebilir mi?
Evet, ancak bunun için yasal şartların gerçekleşmesi gerekir. Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları’nın B.4.c maddesi ve KTK m. 95/2 uyarınca sigortacı, tazminatı üçüncü kişiye ödedikten sonra kendi sigorta ettirenine rücu davası açabilir.
Rücu hakkı için şu iki şartın birlikte bulunması gerekir:
- Yasal alkol sınırının aşılmış olması: Sürücünün izin verilen promil sınırının üzerinde alkollü araç kullandığı resmi ölçümle (alkolmetre veya kan testi) tespit edilmiş olmalıdır.
- Münhasıran alkolün etkisi (illiyet bağı): Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 4. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre, sürücünün salt alkollü olması sigortacıya doğrudan rücu hakkı vermez. Kazanın yalnızca alkolün etkisiyle gerçekleştiği ispatlanmalıdır.
Mahkeme bu konuyu, aralarında nöroloji uzmanı, trafik uzmanı ve sigorta hukukçusunun bulunduğu bilirkişi kuruluna inceletir. Kazada karşı tarafın asli kusuru, yolun fiziki bozukluğu, hava muhalefeti veya araçtaki ani teknik arıza gibi dış etkenler rol oynamışsa münhasırlık şartı gerçekleşmez ve sigorta şirketi rücu davasını kaybeder.
Rücu davasında önemli usul kuralları şunlardır:
- Dava kime açılır? Rücu davası, sigorta sözleşmesinin tarafı olan araç işletenine (sigorta ettirene / ruhsat sahibine) açılır. Sözleşmenin tarafı olmayan sürücüye doğrudan ZMSS rücu davası açılamaz; böyle bir dava pasif husumet yokluğundan (davalının yanlış kişi olması) reddedilir.
- Rücu zamanaşımı: KTK m. 109/4 uyarınca sigorta şirketinin rücu hakkı, tazminatı hak sahibine tamamen ödediği ve rücu edeceği kişiyi öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Kasko Alkollü Kazayı Öder mi?
Kural olarak hayır. Kasko, yasal sınırın üzerinde alkollü olan sürücünün kendi kusuruyla yaptığı kazada hasar ödemesi yapmaz. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nın A.5.5 maddesine göre, mevzuatta yasaklanan miktardan fazla alkol almış kişilerin aracı kullanması sırasında meydana gelen zararlar teminat dışıdır.
| Araç Türü | Yasal Promil Sınırı | Yasal Dayanak | Sınır Aşıldığında Hukuki Sonuç |
|---|---|---|---|
| Hususi otomobil (binek) | 0,50 promil | Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 97 | İdari para cezası + ehliyete el koyma + rücu riski |
| Ticari araçlar (taksi, kamyon, otobüs, dolmuş) | 0,20 promil | KTK m. 48 / Trafik Yönetmeliği m. 97 | 0,20 promil üzeri doğrudan teminat dışı ve rücu riski |
| Kamu hizmetinde kullanılan resmi araçlar | 0,20 promil | Trafik Yönetmeliği m. 97 | İdari yaptırım + sigorta rücu sorumluluğu |
| Motosiklet ve motorlu bisiklet | 0,20 promil | Trafik Yönetmeliği m. 97 | 0,20 promil üzeri doğrudan rücu riski |
| Tüm araçlar | 1,00 promil ve üzeri | TCK m. 179/3 (trafik güvenliğini tehlikeye sokma) | Adli ceza davası (hapis cezası) + ağır rücu riski |
Ancak Yargıtay, sürücünün alkollü olmasını tek başına tazminatın reddi için yeterli görmez:
- İspat yükü sigorta şirketindedir: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1409/2. maddesi gereğince, hasarın teminat dışı kaldığını ve kazanın münhasıran alkolün etkisiyle oluştuğunu sigorta şirketi ispatlamalıdır.
- Alkollü sürücü kusursuz veya tali kusurluysa: Kaza karşı tarafın kırmızı ışık ihlali, ters yöne girmesi veya tam kusurlu bir hareketi sonucu olmuşsa, kazanın sebebi alkol değil karşı tarafın kusurudur. Bu durumda kasko şirketi hasar bedelini ödemek zorundadır.
- Olay yerini terk riski: Kazadan sonra polise haber vermeden, alkol muayenesi yaptırmadan veya haklı bir tıbbi mazeret olmadan olay yerini terk etmek, Kasko Genel Şartları A.5.10 uyarınca dürüstlük kuralına aykırılık sayılır ve ispat yükünün sigortalıya geçmesine neden olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Alkollü sürücünün aracındaki yolcunun zararını sigorta öder mi?
Evet. Sürücünün alkollü olması, araçtaki yolcuların trafik sigortasından tedavi gideri, geçici/sürekli sakatlık tazminatı veya vefat hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı almasına engel değildir.
Ancak hesaplanan tazminattan şu iki indirim sırasıyla uygulanır:
- Hatır taşıması indirimi (TBK m. 51): Yolcu hiçbir ücret ödemeden, arkadaşlık, akrabalık veya rica ilişkisiyle taşınıyorsa hâkim tazminattan hakkaniyet indirimi (uygulamada %20 oranında) yapar.
- Müterafik kusur indirimi (TBK m. 52): Yolcu, sürücünün güvenli araç kullanamayacak derecede alkollü olduğunu bildiği hâlde kendi rızasıyla araca binmişse veya emniyet kemeri takmamışsa, kendi kusuru oranında (uygulamada %20 oranında) ayrıca indirim yapılır.
İndirimler uygulanırken önce hatır taşıması indirimi yapılır; müterafik kusur indirimi kalan tutar üzerinden hesaplanır.
Sürücünün tek başına karıştığı kazalarda yolcunun hangi tazminatları alabileceğini tek taraflı kazada trafik sigortası ödeme yapar mı yazımızda anlattık.
Alkollü sürücü kazada kusursuzsa karşı tarafın sigortasından tazminat alabilir mi?
Evet. Alkollü araç kullanmak idari ve cezai yaptırım gerektiren bir fiildir; ancak hukuk davalarında tazminat sorumluluğu kazadaki kusur oranına göre belirlenir.
Kazaya alkol değil, karşı tarafın kural ihlali (örneğin dur levhasına uymama, kavşak geçiş önceliğini ihlal etme) sebep olmuşsa, alkollü sürücü kusursuzluğu oranında kendi araç hasarını ve bedensel zararlarını karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından eksiksiz talep edebilir.
Kusur oranının tazminat miktarına nasıl yansıdığını trafik kazası neye göre hesaplanır ve indirim yapılabilir mi yazımızda bulabilirsiniz.
