Evet, açılabilir. Ancak bu cevap protokolün içeriğine ve taraf beyanlarının kapsamına göre değişir.
Temel ilke Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından açıkça ortaya konulmuştur:
“Mal rejiminin tasfiyesi, boşanmanın fer’i (eki) niteliğinde değildir. Protokolde açıkça yer verilmemişse, sırf anlaşmalı boşanılmış olması mal rejiminin tasfiye edildiği anlamına gelmez.” (Yargıtay HGK, 2024/7 E., 2025/498 K.)
Anlaşmalı Boşanma Nedir?
Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenen ve eşlerin boşanmanın tüm sonuçları üzerinde anlaşmaları halinde mümkün olan bir boşanma türüdür. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı, taraflar mahkeme huzurunda iradelerini serbestçe açıkladıklarını beyan etmeli ve hâkim bu anlaşmayı uygun bulmalıdır.
Burada dikkat edilmesi gereken husus şudur: Kanun, boşanmanın mali sonuçları (nafaka, tazminat) ve çocukların durumu üzerinde anlaşmayı zorunlu kılar. Ancak mal rejiminin tasfiyesi, anlaşmalı boşanmanın zorunlu unsurlarından biri değildir.
Mal Rejimi Nedir?
Mal rejimi, evlilik süresince eşlerin mallarının kime ait olduğunu ve evlilik sona erdiğinde bu malların nasıl paylaşılacağını belirleyen hukuki sistemdir.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi
2002 sonrası yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu rejimde, evlilik süresince edinilen mallar “edinilmiş mal” sayılır ve boşanma halinde eşler artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur.
Mal Ayrılığı Rejimi
Mal ayrılığı rejiminde ise herkes kendi malının sahibidir. Ancak bu rejimde dahi katkı payı veya değer artış payı alacağı gündeme gelebilir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Neleri Kapsar?
Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların boşanmanın sonuçları üzerinde vardıkları mutabakatı yazılı hale getirir.
Zorunlu unsurlar:
- Nafaka
- Tazminat
- Çocukların durumu
Mal rejiminin tasfiyesi ise ihtiyaridir.
Yani protokolde yer alması zorunlu değildir.
Protokolde Mal Paylaşımı Düzenlenmemişse Ne Olur?
Protokolde mal paylaşımına hiç yer verilmemişse:
- Boşanma geçerlidir.
- Mal rejimi sona erer.
- Boşanma kararının kesinleşmesinden sonra 10 yıl içinde mal paylaşımı davası açılabilir.
Yargıtay bu durumu net biçimde kabul etmektedir:
“Protokolde mal rejimine dair hüküm bulunmaması, mal paylaşımı davası açılmasına engel değildir.”
(Yargıtay HGK, 2024/7)
Protokolde Mal Paylaşımı Düzenlenmişse Sonradan Dava Açılabilir Mi?
Bu noktada feragatin açıklığı belirleyicidir.
Açık Feragat Varsa
Protokolde:
- “Mal rejimini tasfiye ettik”
- “Birbirimizden hiçbir mal ve alacak talebimiz yoktur”
gibi ifadeler varsa ve bu protokol hâkim tarafından onaylanmışsa, dava reddedilir.
“Mal rejiminin tasfiye edildiği açıkça belirtilmiş ve mahkemece onaylanmışsa, sonradan açılan dava reddedilir.”
(Yargıtay 2. HD, 2023/3259)
Muğlak İfade Varsa
Sadece:
- “Kişisel eşyalarımı aldım”
- “Ev eşyaları paylaşıldı”
gibi ifadeler varsa, bu taşınmazlar ve araçlar bakımından feragat sayılmaz.
“Eşya paylaşımına ilişkin beyanlar, taşınmaz mallara ilişkin katılma alacağından feragat anlamına gelmez.”
(Yargıtay 2. HD, 2023/1441)
Mal Paylaşımı Davası Açma Süresi (Zamanaşımı)
Mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan davalar:
- Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır.
“Mal rejiminin tasfiyesi davaları 10 yıllık zamanaşımına tabidir.”
(Yargıtay 8. HD, 2013/3456)
⚠️ Bu süre, nafaka ve tazminat için geçerli olan 1 yıllık süre ile karıştırılmamalıdır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Görevli Mahkeme: Aile Mahkemesi
- Yetkili Mahkeme:
- Davalının yerleşim yeri mahkemesi
- Evliliğin son altı ay birlikte yaşandığı yer mahkemesi
Yargıtay Uygulaması ve İçtihatlar
Yargıtay uygulamasında öne çıkan ilkeler şunlardır:
Feragatin Açıklığı
“Feragat, kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık olmalıdır.”
(Yargıtay 2. HD, 2021/5553)
Mahkeme İçi İkrar
“Mahkeme huzurunda ‘mal talebim yoktur’ beyanı, mahkeme içi ikrar niteliğindedir.”
(Yargıtay 2. HD, 2022/11041)
Dürüstlük Kuralı
“Tarafların protokolde feragat edip yıllar sonra dava açmaları TMK m.2’ye aykırıdır.”
(Yargıtay 2. HD, 2022/11041)
Doktrindeki Görüşler
“Mal rejiminin tasfiyesi boşanmanın fer’i sonucu değildir ve protokolde yer alması zorunlu değildir.”
(Simge Doğan, 2020)
“Geçerli bir feragat için hangi mallardan vazgeçildiği açıkça belirtilmelidir.”
(Sedanur Asan, 2023)
“Genel ifadelerle yapılan feragatler, ciddi hak kayıplarına yol açmaktadır.”
(Berfin Kıran, 2022)
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Anlaşmalı boşanma protokolünde mal paylaşımına değinilmemişse sonradan dava açılabilir mi?
Evet. Mal rejiminin tasfiyesi boşanmanın fer’i (eki) niteliğinde olmadığından, protokolde bu konuda bir hüküm yoksa boşanma kararının kesinleşmesinden sonra yasal süresi içinde ayrıca dava açılabilir. (Yargıtay HGK 2024/7)
Protokolde “tüm eşyalarımızı paylaştık” yazması gayrimenkul talebini engeller mi?
Hayır. “Eşya” kavramı genellikle ev eşyası ve ziynetleri kapsar.
Taşınmaz veya araç gibi edinilmiş mallar için açık bir feragat yoksa, katılma alacağı davası açılabilir. (Yargıtay 2. HD 2023/1441)
Duruşmada “mal paylaşımı talebim yoktur” demek bağlayıcı mıdır?
Evet. Mahkeme huzurunda yapılan bu beyan, mahkeme içi ikrar niteliğindedir ve sonradan açılacak mal paylaşımı davasının reddine yol açabilir. (Yargıtay 2. HD 2022/11041)
“Maddi ve manevi tazminat istemiyorum” demek mal paylaşımından vazgeçmek midir?
Hayır. Maddi ve manevi tazminat boşanmanın fer’i sonuçlarındandır.
Mal rejiminin tasfiyesi ise ayrı bir hukuki haktır. Bu nedenle sadece tazminattan feragat, mal paylaşımından feragat anlamına gelmez. (Yargıtay 8. HD 2016/16216)
Anlaşmalı boşanma sonrası mal paylaşımı davası ne kadar süre içinde açılmalıdır?
Mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan davalar, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir. (Yargıtay 8. HD 2013/3456)
Protokolde “katkı payı alacağım yoktur” denmesi, katılma alacağı davasını engeller mi?
Yargıtay’ın bazı kararlarına göre engellemez. Katkı payı alacağı ile katılma alacağı farklı hukuki kavramlardır. Feragatin hangi hakka ilişkin olduğu açıkça belirtilmelidir. (Yargıtay 2. HD 2021/5553)
Protokolü hile ile imzaladığımı iddia ederek mal davası açabilir miyim?
Hile iddiası ispatlanmalı ve Türk Borçlar Kanunu m.39 uyarınca 1 yıllık hak düşürücü süre içinde ileri sürülmelidir. Aksi halde protokol geçerli kabul edilir. (Yargıtay 2. HD 2022/10065)
Protokolde mal paylaşımı yapıldığı yazıyorsa dava sonucu ne olur?
Mal rejiminin tasfiye edildiği açıkça belirtilmiş ve protokol mahkemece onaylanmışsa, sonradan açılan mal paylaşımı davası reddedilir. (Yargıtay 2. HD 2023/3259)
Taraflar protokolde “birbirlerinden hiçbir hak ve alacak talep etmeyeceklerdir” demişse ne olur?
Bu ifade genellikle genel feragat olarak kabul edilir ve mal rejimi davasının reddine yol açar. Ancak ifadenin sadece nafaka veya tazminata ilişkin olduğu ispatlanırsa durum değişebilir. (Yargıtay 8. HD 2012/4431)
Boşanma kararında mal rejimine dair hüküm yoksa bu feragat sayılır mı?
Hayır. Kararda hüküm bulunmaması, tarafların mal paylaşımı konusunda anlaştığı anlamına gelmez. Aksine, anlaşma yoksa dava yolu açıktır. (Yargıtay 8. HD 2015/8276)
Protokolde gizlenen malvarlığı varsa sonradan talep edilebilir mi?
Evet. Hile (örneğin mal kaçırma veya gizleme) ispatlanırsa ve süresi içinde ileri sürülürse, protokolün ilgili kısmı geçersiz sayılabilir ve mal paylaşımı talep edilebilir. (Yargıtay 2. HD 2023/1061)
“Kişisel eşyalarımı aldım” beyanı arabayı kapsar mı?
Hayır. Kişisel eşya ile edinilmiş mal farklıdır. Araçlar edinilmiş mal niteliğindedir ve bu beyan araç üzerindeki hakları ortadan kaldırmaz. (Yargıtay 8. HD 2014/15454)
Anlaşmalı boşanma davası reddedilirse protokoldeki mal paylaşımı maddeleri geçerli olur mu?
Hayır. Anlaşmalı boşanma gerçekleşmezse protokol hükümsüz kalır.
Protokolün mahkemece onaylanması şart mıdır?
Evet. Anlaşmalı boşanmada protokol, hâkimin uygun bulması ve onaylaması ile geçerlilik kazanır. (Yargıtay 2. HD 2023/3259)
Protokolde sadece “ev eşyaları” düzenlenmişse taşınmazlar için dava açılabilir mi?
Evet. Protokol yalnızca düzenlediği konular için bağlayıcıdır. Taşınmazlar düzenlenmemişse, mal rejiminin tasfiyesi istenebilir. (Yargıtay 8. HD 2016/977)
Anlaşmalı boşandıktan sonra mal paylaşımı davası açılır mı?
Evet. Protokolde açık feragat yoksa açılabilir.
“Tazminat istemiyorum” demek maldan vazgeçmek midir?
Hayır. Tazminat ve mal rejimi farklıdır.
“Kişisel eşyalarımı aldım” beyanı evi kapsar mı?
Hayır. Ev edinilmiş maldır.
Tablolarla Hukuki Değerlendirme
Tablo – 1: Protokole Göre Dava Açılabilirlik
| Protokol İfadesi | Hukuki Sonuç |
| Hiç düzenleme yok | Dava açılabilir |
| Sadece eşya paylaşımı | Dava açılabilir |
| “Mal rejimini tasfiye ettik” | Dava reddedilir |
| “Hiçbir hak ve alacak yok” | Genellikle reddedilir |
Sonuç ve Uygulamaya Yönelik Öneriler
Anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanırken mal rejimi konusu açıkça ve bilinçli şekilde düzenlenmelidir.
Aksi halde taraflar yıllar sonra uzun ve maliyetli davalarla karşı karşıya kalabilmektedir.
Mal paylaşımı istenmiyorsa:
- “Mal rejiminden kaynaklanan tüm katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı alacaklarından feragat ediyorum.”
Mal paylaşımı sonraya bırakılacaksa:
- “Mal rejimi tasfiyesi hakkımız saklıdır.”
şeklinde net ifadeler kullanılmalıdır.
