Far Değer Kaybına Girer Mi?

Far değişimi, araç değer kaybı kapsamına girer ancak hafif hasar sınıfında yer aldığı için değer kaybı oranı düşük olabilir (%2-5). 

Anayasa Mahkemesi’nin 9 Ekim 2020 tarihli iptal kararı (E. 2020/12, K. 2020/45) sonrası plastik aksam – metal aksam ayrımı kalkmış, far gibi plastik parçalar da değer kaybı hesabına dahil edilmiştir. Ayrıca 1 Temmuz 2026’dan itibaren yürürlüğe giren SEDDK düzenlemesiyle değer kaybı, Maddi Zararlar Teminatı kapsamına alınmış olup hasar başvurusu sırasında otomatik olarak talep edilmiş sayılmaktadır.

Bu yazıda, far hasarının hangi koşullarda değer kaybı yarattığını, başvuru sürecini, hasar hesaplama mantığını ve talebin reddi halinde izlenebilecek yolları detaylı şekilde ele alıyoruz.

Hangi Durumlarda Far Hasarı Değer Kaybı Yaratır?

Far hasarı aşağıdaki durumların varlığında değer kaybı yaratmaktadır:

• AYM iptal kararı sonrası plastik aksam – metal aksam ayrımı kalktığından, tek başına far hasarı da değer kaybı kapsamındadır. Ancak değer kaybı oranı, yapısal parçalara sıçrayan hasarlara göre daha düşük olur (%2-5 bandında).
• Hasarın yapısal parçalara sıçraması: Farla birlikte şasi kolları, ön panel veya kaynaklı çamurluk gibi ana taşıyıcı metal parçalar da hasar görmüşse toplam hasar üzerinden hesaplanan değer kaybı daha yüksek olur.
• Farın teknolojik niteliği: LED, Matrix LED veya adaptif far gibi yüksek maliyetli sistemlerde değer kaybı oranı standart farlara göre daha yüksek olabilir.
• Aracın yaşı ve kilometresi: Daha yeni ve düşük kilometreli araçlarda far hasarı değer kaybı oranı daha yüksektir. 165.000 km üzeri araçlar için AYM iptal kararı ile sınırlama kalkmıştır.
• Onarımda kullanılan parçanın niteliği: Orijinal parça ile değişim, aracın ikinci el değerini eşdeğer/çıkma parçaya göre daha az etkiler.

Konuyla ilgili “Araç Değer Kaybı Tazminatı Tramere İşler Mi?” başlıklı içeriğimiz de ilginizi çekebilir.

Far Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Yapılır?

Far hasarı nedeniyle değer kaybı talebinde bulunabilmek için sürecin doğru yönetilmesi ve başvurunun eksiksiz hazırlanması büyük önem taşır. Dosyadaki en küçük bir eksiklik dahi hak kaybına yol açabilir. 

Değer kaybı, kusursuz veya kısmen kusurlu tarafça, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından (Trafik Sigortası) talep edilir. Bu nedenle başvuruya geçmeden önce kazadaki kusur durumunuzun net olması gerekir çünkü tam kusurlu sürücüler değer kaybı talebinde bulunamaz.

Başvuru sırasında talep edilebilecek temel belgeler şunlardır:

• Kaza tespit tutanağı: Kazanın oluş şeklini ve tarafların kusur durumunu ortaya koyan resmi belgedir.
• Eksper raporu: Hasarın niteliğini, kapsamını ve aracın değerine etkisini değerlendiren rapordur. Far hasarının yapısal parçalara sıçrayıp sıçramadığı bu aşamada belirlenir.
• Ruhsat: Araç ve sahiplik bilgilerini gösteren belgedir.
• Hasar dosyası: Onarım, fatura ve hasara ilişkin diğer kayıtları içerir.
• Diğer ilgili belgeler: Sürecin özelliğine göre ek belgeler de istenebilir.

Başvuruda dikkat edilmesi gereken bir diğer kritik husus zamanaşımı süresidir. Türkiye’de kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde başvuru yapılmazsa bu süre dolduktan sonra değer kaybı talebinde bulunulamaz.

Far Hasarında Değer Kaybı Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Far hasarında değer kaybı hesaplaması birden fazla kriterin birlikte değerlendirilmesine dayanır. Hesaplamanın çıkış noktası, aracın kazadan önceki ve sonraki ikinci el piyasa değerleri arasındaki farktır. 

Hesaplamada dikkate alınan başlıca kriterler şunlardır:

• Hasar gören parçaların niteliği: Plastik ve değiştirilebilir parçalar kapsam dışı tutulurken, ana taşıyıcı ve kaynaklı gövde parçalarındaki hasar hesaplamaya esas alınır.
• Aracın yaşı ve kilometresi: Daha yeni ve düşük kilometreli araçlarda değer kaybı oranı genellikle daha yüksek değerlendirilir.
• Kusur oranı: Değer kaybı tutarı kusur oranıyla doğrudan ilişkilidir. Tam kusurlu taraf talepte bulunamaz ve kısmi kusur tazminat miktarını sınırlayabilir.
• Hasarın boyutu ve giderilme şekli: Mini onarımla giderilebilecek yüzeysel hasarlar hesaplamayı daraltırken, kapsamlı ve kalıcı hasarlar değeri artırır.
• Önceki hasar geçmişi: Zarar gören bölge daha önce onarılmış veya yan sanayi parçayla değiştirilmişse bu durum hesaplamaya dahil edilmez.

Bu kriterlerin somut olaya uygulanması ise eksper değerlendirmesiyle yapılır. 

Far hasarının türü de bu aşamada önem taşır. LED, Matrix LED veya adaptif far gibi yüksek maliyetli sistemler, standart farlara göre farklı bir maliyet ve değer etkisi yarattığından eksper raporunda ayrıca değerlendirilebilir. 

Sonuç olarak far hasarında değer kaybı tutarı; parça niteliği, aracın özellikleri, kusur durumu ve eksper değerlendirmesinin birlikte ele alınmasıyla belirlenir.

Kaza Sonrası Far Hasarında Değer Kaybı Alınamazsa Ne Yapılabilir?

Far hasarı nedeniyle yapılan değer kaybı başvurusunun sigorta şirketi tarafından reddedilmesi, sürecin sona erdiği anlamına gelmez. Talebin reddedildiği durumlarda araç sahibinin başvurabileceği iki temel hukuki yol bulunur.

Bunlardan ilki Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmaktır. Bu yol, uyuşmazlıkların mahkemeye kıyasla daha hızlı çözüme kavuşturulmasını sağlayan bir yöntemdir ve değer kaybı taleplerinde sıkça tercih edilir. Komisyon, dosyadaki belgeleri ve eksper raporunu değerlendirerek talebin haklılığı konusunda karar verir.

İkinci yol ise dava açarak hakkın yargı önünde aranmasıdır. Sigorta Tahkim Komisyonu sürecinden sonuç alınamadığı ya da doğrudan yargı yolunun tercih edildiği durumlarda, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasına yönelik değer kaybı davası açılabilir. Dava sürecinde mahkeme genellikle bağımsız bir bilirkişi (eksper) incelemesi yaptırır. Bu inceleme, far hasarının yalnızca plastik bir parçayla sınırlı kalıp kalmadığını, yoksa şasi kolları, ön panel veya kaynaklı çamurluk gibi yapısal parçalara da sıçrayıp sıçramadığını ortaya koyar. Hasarın yapısal parçaları da kapsadığı ve değer kaybı koşullarının oluştuğu belgelerle ispatlanırsa talebin kabul edilme ihtimali güçlenir.

Her iki yolda da dosyanın gücü sunulan belgelerin tam olmasına bağlıdır. Özellikle kaza tespit tutanağı ve eksper raporu belirleyici rol oynar. Bu nedenle ret kararına itiraz edilmeden önce hasarın değer kaybı kriterlerini gerçekten karşılayıp karşılamadığı dikkatlice değerlendirilmelidir. 

Ayrıca hem tahkim hem de dava yolunda zamanaşımı süresi gözden kaçırılmamalıdır: Kaza tarihinden itibaren 2 yıllık süre içinde gerekli adımların atılması gerekir. 

Sıkça Sorulan Sorular

Far hasarı ve değer kaybı konusunda araç sahiplerinin en çok merak ettiği diğer soruları yanıtladık. 

Far değişimi araç değer kaybına girer mi?

Evet, girer. AYM’nin 9 Ekim 2020 tarihli iptal kararı sonrası plastik aksam ayrımı kalktığı için far değişimi de değer kaybı kapsamındadır. 

Ancak hafif hasar sınıfında olduğu için oran düşük olabilir.

Far değişimi aracın değerini düşürür mü?

Evet, kaza sonucu yapılan far değişimi aracın TRAMER kaydına ‘değişen parça’ olarak işlenir ve bu durum ikinci el piyasa değerini düşürebilir.

Far hasarında kusur oranı değer kaybını etkiler mi?

Evet, kusur oranı değer kaybı taleplerindeki en önemli kriterlerden biridir. 

Kazada tam (%100) kusurlu olan sürücüler genellikle değer kaybı talebinde bulunamaz. Kısmi kusur durumunda ise talep edilebilecek tazminat tutarı, kusur oranına bağlı olarak sınırlanabilir.

Sigorta şirketi far hasarı için değer kaybı öder mi?

Evet, şartların oluşması halinde far hasarı için karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından değer kaybı talep edilebilir. 

Bunun için kazanın çift taraflı olması, başvuru sahibinin tam kusurlu olmaması ve hasarın değer kaybı kriterlerini karşılaması gerekir. Talep reddedilirse Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye başvurma hakkı bulunur.

Orijinal far takılması değer kaybını ortadan kaldırır mı?

Hayır, orijinal parça kullanılması önemli olmakla birlikte değer kaybı değerlendirmesini tamamen ortadan kaldırmaz. 

Çünkü araçta bir hasar geçmişinin oluşması, orijinal parça takılsa dahi ikinci el piyasa değerini etkileyebilir. Bu nedenle orijinal far montajı değerlendirmeyi olumlu etkileyen ancak tek başına belirleyici olmayan bir unsurdur.