Çocuğa Nafaka Kaç Yaşına Kadar Ödenir?

Çocuğa nafaka, kural olarak 18 yaşına kadar ödenir; kız ve erkek çocuk arasında hiçbir fark yoktur.

• 18 yaşında kendiliğinden biter: İştirak nafakası için ayrı bir dava açılmasına gerek kalmaksızın çocuk reşit olduğu an velayet ve nafaka yükümlülüğü kendiliğinden sona erer.
• Daha erken bitebilir: Çocuğun evlenmesi, mahkeme kararıyla ergin kılınması ya da taraflardan birinin ölümü nafakayı 18 yaşından önce bitirir.
• Okuyan çocuk: Eğitimi devam eden çocuk, eğitimi bitene kadar anne ve babasından yardım nafakası isteyebilir. Bu davayı çocuğun bizzat kendisi açar.
• Engelli çocuk: Kendi geçimini sağlayamayacak durumda olan engelli çocuk için yardım nafakası talebinde kesin bir üst yaş sınırı yoktur.
• Birikmiş nafaka: 18 yaşından önceki dönemlere ait ödenmemiş nafaka tutarları, çocuk 18 yaşını doldurduktan sonra da geriye dönük olarak icra yoluyla tahsil edilebilir.

Çocuk Nafakası (İştirak Nafakası) Kaç Yaşına Kadar Ödenir?

İştirak nafakası, çocuk 18 yaşını doldurana kadar ödenir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 328/1. maddesine göre ana ve babanın bakım borcu, çocuk ergin olana kadar sürer. Çocuğun bakım, eğitim ve korunma giderlerini ana ve baba güçleri oranında karşılamakla yükümlüdür (TMK m. 327).

Boşanma sürecinde çocuk için iki ayrı nafaka türü söz konusudur:

1. Tedbir Nafakası (TMK m. 169): Boşanma davası devam ederken çocuğun barınma, bakım ve geçim giderleri için geçici olarak hükmedilen nafakadır. Mahkemece talep olmasa dahi kendiliğinden (re’sen) takdir edilebilir.
2. İştirak Nafakası (TMK m. 182/2): Boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte başlar. Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim masraflarına mali gücü oranında bu nafaka ile katılır.

İştirak nafakası, yoksulluk nafakasından farklı olarak bir yıllık hak düşürücü süreye tabi değildir. Boşanma davası sırasında karara bağlanmamış olsa dahi çocuk 18 yaşını doldurana kadar her zaman ayrı bir dava yoluyla talep edilebilir.

Evlilik dışı doğan çocuklarda da baba ile soybağı (tanıma veya babalık davası ile) kurulduğu andan itibaren 18 yaşına kadar iştirak nafakası talep etme hakkı bulunmaktadır.

Nafaka miktarının belirlenmesinde; çocuğun yaşı, eğitim, barınma ve sağlık giderleri ile ebeveynlerin sosyal ve ekonomik durumları esas alınır.

Kız ve erkek çocuğa nafaka kaç yaşına kadar verilir?

Kız ve erkek çocuğa nafaka aynı yaşa kadar, yani çocuk 18 yaşını doldurana kadar verilir. Türk Medeni Kanunu nafaka hakkı ve bakım borcu bakımından cinsiyet ayrımı yapmamaktadır.

Halk arasında yaygın olan “Kız çocuğu evlenene kadar nafaka alır” veya “Erkek çocuk işe girene kadar nafaka alır” şeklindeki bilgiler tamamen yanlıştır. İştirak nafakası kız çocuğu için de erkek çocuğu için de 18 yaşında kesin olarak biter.

18 yaşından sonra örgün eğitimine devam eden kız veya erkek çocuğun durumu da aynıdır. Cinsiyet farkı olmaksızın her ikisi de eğitimi süresince anne ve babasından yardım nafakası talep edebilir.

Nafaka 18 Yaşında Kendiliğinden Kesilir mi?

Evet, iştirak nafakası çocuk 18 yaşını doldurduğu gün kanun gereği kendiliğinden biter. Nafaka ödeyen ebeveynin nafakanın kaldırılması için Aile Mahkemesi’nde yeni bir dava açmasına gerek yoktur. Çocuk 18 yaşına girince velayet kendiliğinden kalkar ve buna bağlı olarak iştirak nafakasının yasal dayanağı ortadan kalkar.

Ancak nafaka, maaş haczi veya banka haczi gibi bir icra dosyası üzerinden tahsil ediliyorsa icra müdürlüğü bu durumu re’sen tespit edemeyebilir ve kesinti devam edebilir. Bu durumda nafakayı ödeyen ebeveyn:

• İcra müdürlüğüne yazılı bir talep/dilekçe verir.
• Çocuğun 18 yaşını doldurduğunu gösterir güncel vukuatlı nüfus kayıt örneğini ibraz eder.
• Cari (aylık işleyen) nafaka kesintisinin durdurulmasını ister. Dosyada birikmiş başka bir nafaka veya masraf borcu yoksa icra dosyasının kapatılmasını talep edebilir.

İcra müdürlüğü bu talebe rağmen kesintiyi durdurmazsa, borçlu İcra Hukuk Mahkemesi’ne şikâyet (İİK m. 16) yoluna başvurabilir. Bildirim yapılmadığı için 18 yaşından sonra haksız yere yapılan fazla kesintilerin iadesi için ise ilgilisine karşı sebepsiz zenginleşme davası açılması gündeme gelebilir.

Nafaka 18 yaşından önce hangi durumlarda sona erer?

İştirak nafakası, çocuk 18 yaşını doldurmadan önce şu durumlarda sona erer:

• Çocuğun evlenmesi: Evlenen kişi yaşına bakılmaksızın kanunen ergin (reşit) kabul edilir (TMK m. 11/2). Erginlikle birlikte velayet ve iştirak nafakası biter.
• Mahkeme kararıyla ergin kılınma (Kazai Rüşt): 15 yaşını dolduran çocuk, kendi isteği ve velisinin rızasıyla Aile Mahkemesi kararıyla ergin kılınabilir (TMK m. 12). Mahkeme kararı kesinleştiğinde iştirak nafakası sona erer.
• Çocuğun vefatı: Nafakanın hukuki sebebi çocuğun yaşam giderleridir. Çocuğun vefatı halinde nafaka borcu ölüm tarihi itibarıyla kendiliğinden düşer.
• Nafaka ödeyen ebeveynin ölümü: Nafaka yükümlülüğü kişiye sıkı sıkıya bağlı bir borçtur; mirasçılara devredilemez ve ölümle birlikte sona erer. Ancak ölüm tarihine kadar birikmiş ve ödenmemiş geçmiş nafaka borçları mirasın pasifine (borcuna) dahil olur; mirası reddetmeyen mirasçılardan tahsil edilebilir.
• Velayetin el değiştirmesi: Nafaka ödeyen ebeveynin açtığı velayet davası sonucunda velayet kendisine verilirse, nafaka yükümlülüğü de mahkeme kararıyla sona erdirilir.

Okuyan Çocuğa Nafaka Kaç Yaşına Kadar Ödenir?

Okuyan çocuğa nafaka, eğitimi devam ettiği sürece ödenir; kanunda kesin bir üst yaş sınırı bulunmamaktadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 328/2. maddesine göre: “Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler.” Yargıtay yerleşik içtihatlarında, 18 yaşından sonra eğitimin devamı nedeniyle talep edilen bu nafakayı yardım nafakası (TMK m. 364) kapsamında değerlendirmektedir.

• Davayı çocuğun bizzat kendisi açar: İştirak nafakası 18 yaş dolunca biter; otomatik olarak yardım nafakasına dönüşmez. Çocuk reşit olduğu için anne veya baba artık onun adına vekilsiz olarak dava açamaz. Davayı bizzat 18 yaşını dolduran öğrenci çocuk (veya vekalet verdiği avukatı) açmalıdır.
• Görevli ve yetkili mahkeme: Dava, anneye, babaya veya her ikisine karşı Aile Mahkemesi’nde (Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi’nde) açılır. Hâkim re’sen yardım nafakasına hükmedemez; açık talep şarttır.
• Nafaka miktarının tespiti: Mahkeme; öğrencinin eğitim ve barınma masraflarını, harç ücretlerini, okulun bulunduğu şehri ve anne-babanın gelir durumunu inceler. Öğrencinin burs alması tek başına nafaka talep etmesine engel değildir; ancak düzenli burslar veya yarı zamanlı çalışmadan elde edilen gelirler takdir edilecek nafaka miktarını etkileyebilir. Geri ödemeli KYK öğrenim kredisi ise borç niteliğinde olduğundan gelir kabul edilmez.

Yardım nafakası hangi durumlarda sona erer?

• Eğitimin (lisans, önlisans, lise) başarıyla tamamlanması,
• Çocuğun okulu bırakması, kaydını dondurması veya devamsızlık nedeniyle okuldan ilişiğinin kesilmesi,
• Eğitimin makul ve haklı bir gerekçe olmaksızın kasten uzatılması (örneğin sürekli ders tekrarı),
• Çocuğun kendisini geçindirebilecek düzeyde düzenli gelir getiren tam zamanlı bir işe girmesi,
• Çocuğun evlenmesi.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğa ödenen nafaka türleri ve yaş sınırları hakkında en çok merak edilen soruların yanıtları aşağıda yer almaktadır.

Engelli çocuğa nafaka kaç yaşına kadar ödenir?

Engelli çocuğun iştirak nafakası da 18 yaşını doldurmasıyla sona erer. Ancak çocuk kendi geçimini sağlayamayacak durumda ve yoksulluğa düşecekse, 18 yaşından sonra hiçbir yaş sınırı olmaksızın ömür boyu yardım nafakası (TMK m. 364) talep edilebilir.

• Çocuğun ayırt etme gücü varsa davayı bizzat kendisi açabilir.
• Ayırt etme gücü bulunmuyorsa, Sulh Hukuk Mahkemesi’nden kısıtlama kararı (TMK m. 405) alınarak tayin edilen vasi aracılığıyla anne ve babaya karşı nafaka davası açılır.

Nafaka ödeyen ebeveyn ölürse nafaka ne olur?

Ölüm tarihinden sonraki dönemler için nafaka yükümlülüğü kendiliğinden kalkar. Ancak ölüm tarihinden önce birikmiş ve tahsil edilmemiş geçmiş nafaka borçları terekeye (mirasa) dahil olur. Bu borç, mirası kayıtsız şartsız kabul eden mirasçılardan hisseleri oranında talep edilebilir. Mirası yasal süresinde reddeden (reddi miras yapan) mirasçılardan bu borç istenemez.

Ayrıca çocuk, şartları taşıması halinde SGK’dan yetim/ölüm aylığı (5510 sayılı Kanun m. 34) alma hakkına sahiptir.

Çocuk 18 yaşını doldurduktan sonra geriye dönük birikmiş nafaka istenebilir mi?

Evet. Çocuğun 18 yaşından önceki dönemlerine ait ödenmemiş nafaka alacakları, çocuk ergin olduktan sonra da icra takibi yoluyla tahsil edilebilir.

Mahkeme ilamına dayalı nafaka alacaklarında, geçmişte muaccel olmuş her bir aylık nafaka taksiti doğum tarihinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına (İİK m. 39, TBK m. 147) tabidir. 10 yıldan daha eski taksitler zamanaşımı itirazı ile karşılaşabilir.

Çocuk çalışmaya başlarsa nafaka kesilir mi?

• 18 yaşından küçük çocuk: Çıraklık, staj veya part-time işlerde çalışsa dahi iştirak nafakası kendiliğinden kesilmez. Ancak elde edilen gelir ve ebeveynlerin durumu nafaka indirim davasına konu edilebilir.
• 18 yaşından büyük çocuk: Yardım nafakası alan çocuk tam zamanlı ve düzenli bir işe girdiğinde, yardım nafakası nafaka ödeyen tarafın açacağı dava ile tamamen kaldırılır.

Nafaka Türleri Karşılaştırma Tablosu

Nafaka Türü	Hukuki Dayanak	Ne Zaman Başlar?	Ne Zaman Sona Erer?
Tedbir Nafakası	TMK m. 169	Boşanma davası açıldığı tarihte. Mahkeme re’sen takdir edebilir.	Boşanma kararının kesinleşmesiyle biter.
İştirak Nafakası	TMK m. 182/2	Boşanma kararının kesinleştiği tarihte başlar.	Çocuğun 18 yaşını doldurması, evlenmesi veya ergin kılınmasıyla biter.
Yardım Nafakası	TMK m. 328/2, m. 364	18 yaşını dolduran okuyan/muhtaç çocuğun dava açtığı tarihte başlar.	Eğitimin bitmesi, evlilik veya düzenli gelire kavuşulmasıyla biter.

Eğitim Durumuna Göre 18 Yaş Sonrası Nafaka Hakkı

Eğitim Durumu	Yardım Nafakası İstenebilir mi?	Hukuki Gerekçe ve Şartlar
18 yaşını doldurmuş lise öğrencisi	Evet	Lise eğitimi temel eğitim kapsamında olup öğrencinin çalışması beklenemez.
Üniversiteye hazırlık dönemi (Mezuna kalma)	Evet (Makul süreyle)	Sınava hazırlık belgelenmeli ve süre kural olarak 1–2 yılı aşmamalıdır.
Önlisans ve Lisans (Örgün)	Evet	En yaygın uygulama alanıdır; eğitim süresince devam eder.
Açıköğretim / Uzaktan Eğitim	Kural olarak Hayır / İstisnai	Devam zorunluluğu bulunmadığından çalışmaya engel sayılmaz; somut olaya göre değerlendirilir.
Yüksek Lisans ve Doktora	Kural olarak Hayır	Lisans eğitimi meslek edinme için yeterli kabul edilir; istisnai haller aranır.